Bedankt Nelson Mandela

Mandela imageDat was me wel even breaking news, het overlijden van Nelson Mandela, midden op Sinterklaasavond. De broze, oude held stierf, omringd door zijn familie, op 95-jarige leeftijd. Wat een man, wat een leven, wat een icoon! Natuurlijk kwam zijn dood niet onverwacht, maar het blijft toch schokkend, want de wereld verliest een supermens. Wat is het prachtig om te zien hoe zoveel mensen, waar ook op deze aarde, zoveel mooie dingen over hem zeggen. Als je zoveel betekend hebt voor mensen, niet alleen in Zuid Afrika, maar overal in deze wereld dan is het niet zo gek dat Madiba  eigenlijk een heiligenstatus verdient. Dat zit er niet in want hij is geen katholiek. Een icoon is en blijft hij wel, want hij heeft laten zien wat waarachtig leiderschap inhoudt. Hij heeft een land met een afschuwelijk haatzaaiend apartheidsregime omgevormd tot een multi-etnische en -culturele democratie. Mandela stond voor vrede, verdraagzaamheid, verbinding, verzoening.

Op de BBC zag ik een blanke Zuidafrikaanse onderwijzers die tijdens de apartheid les gaf aan uitsluitend blanke kinderen. Zij was doodsbang toen Mandela in 1990 vrij kwam want zij vreesde dat de blanken uit wraak massaal zouden worden vermoord door ANC-aanhangers. Gewelddadigheden bleven uit en die blanke docente was diep onder de indruk gekomen van Mandela. Zij is getransformeerd van apartheidsaanhanger tot steunpilaar van het nieuwe Zuid Afrika. Van een vijand een vriend maken; dat is pas een verdienste. Dit kleine voorbeeld van die vrouw laat precies zien wat voor een groot mens Mandela was.

De vrijlating van Nelson Mandela op 11 februari 1990 is zo’n historische datum die in mijn geheugen gegrift staat. Ik was toen net verhuist met mijn jonge gezin naar Enschede. We zaten allemaal aan de buis gekluisterd toen Nelson de Victor Vester gevangenis verliet en hand in hand met zijn toenmalige vrouw die zonovergoten weg afliep, breed lachend met gebalde vuist. Een groots en ontroerend moment was dat. Mijn kinderen waren toen erg jong (9,8 en 6 jaar) maar ze keken geboeid naar de tv en dat herinneren ze zich nog. Ze weten ook nog dat ik toen uitlegde waarom die meneer midden op  die weg liep en zoveel mensen hem toejuichten.

We mogen niet vergeten dat de vrijlating van Nelson Mandela toen ook het hoogtepunt was van langdurige, wereldwijde acties.  Het apartheidsregime wankelde door grote druk van andere landen en door een succesvolle economische boycot. Zo kochten wij geen producten uit Zuid Afrika zoals de Outspan sinasappels, de druiven en de wijn. Er waren vele demonstraties en manifestaties tegen het apartheidsregime en voor de vrijlating van Mandela. Zo is Nelson Mandela ook van ons geworden en is hij dat gebleven. Hij heeft de onmenselijk hoge verwachtingen waargemaakt door zijn menselijkheid.

Een icoon is een voorbeeld. We hebben een Mandela hard nodig die een samenleving inspireert. Zo’n persoonlijkheid is jammer genoeg een zeldzaamheid. Daar kunnen wij niet aan tippen. Wat wij wel kunnen doen is hem zoveel mogelijk na te volgen in zijn idealisme, zijn vastberadenheid en vredelievendheid en zo de wereld een beetje beter te maken.

Bedankt Nelson Mandela, dat je hier was.